Từ đường mòn Hồ Chí Minh, tiếp tục đi thêm 3 km nữa theo hướng vào bản Hà, xã Tuyên Lâm với đèo dốc khúc khuỷu mới đến được hang Lèn Hà. Theo người dân địa phương, trong thời kỳ chiến tranh, hang Lèn Hà nằm ẩn mình giữ núi rừng đại ngàn, là nơi đóng chân của Trạm thông tin A69, Đại đội 9, Lữ đoàn 134 (Binh chủng thông tin liên lạc). Hang có đỉnh cao nhất khoảng 320m, lưng chừng núi có một hang đá rộng khoảng 420m2, đây là nơi Trạm thông tin cơ vụ A69 làm nhiệm vụ quan trọng chuyển tiếp thông tin, mênh lệnh của Bộ quốc phòng vào chiến trường miền Nam và sang nước bạn Lào. Đồng thời đây là dự trữ vũ khí, đạn dược, thiết bị thông tin, lương thực, thực phẩm phục vụ cho các chiến trường.

Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Hang Lèn Hà.

Biết được tầm quan trọng của Trạm, giặc tìm mọi cách đánh phá. Chiều ngày 2/7/1972, máy bay Mỹ gầm rú cả bầu trời, sau loạt bom trút xuống khu vực Lèn Hà. Mười ba cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ đã anh dũng hy sinh. Mái nhà sập lửa rừng rực cháy/Lá gồi khô mới lợp hai ngày/Chằng buộc kỹ chẳng thể nào bay mái/Sập xuống trùm lên kín cửa hầm. Ngày hè đỏ lửa năm ấy đã cướp đi 13 cán bộ, chiến sỹ thông tin kiên trung, trong đó có 10 cô gái tuổi còn mười tám, đôi mươi.

Biến đau thương thành hành động, cán bộ, chiến sỹ Trạm thông tin cơ vụ A69 tiếp tục bám trụ trận địa, bảo đảm mạch máu thông tin liên lạc được thông suốt, góp phần giúp Quân đội ta đi đến thắng lợi cuối cùng.

Hang Lèn Hà - Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Nếu Lèn Hà là nơi giữ mạch máu thông tin liên lạc, thì Ka Tang lại là điểm nóng của cuộc chiến giữ đường, giữ cầu. Trên tuyến đường 15A huyết mạch năm xưa (nay là đường Hồ Chí Minh), cầu Ka Tang là vị trí chiến lược nối liền các tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam. Chính vì vậy, cùng với các điểm trọng yếu ở phía Bắc Quảng Trị, cầu Ka Tang trở thành “toạ độ lửa” địch ngày đêm điên cuồng đánh phá.

Bom đạn cày xới mặt đường, phá sập cầu cống, nhưng không thể khuất phục ý chí con người. Bộ đội, công binh, thanh niên xung phong, dân công hoả tuyến và Nhân dân địa phương xã Tuyên Lâm đã ngày đêm bám trụ, san lấp hố bom, sửa chữa cầu đường, dẫn xe qua trọng điểm. Với tinh thần “tim có thể ngừng đập nhưng đường không thể tắc”, tuyến vận tải chiến lược vẫn được giữ thông suốt.

Cầu Ka Tang bắc qua thượng nguồn sông Gianh, nơi từng là "Toạ độ lửa" trong chiến tranh.

Cũng trên mảnh đất Ka Tang ấy, ngày đông 9/1/1968, 9 cán bộ, chiến sĩ Khẩu đội 4, Đại đội 10, Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 280 (Bộ tư lệnh Phòng không không quân) đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ bảo vệ cầu Ka Tang. Máu của các anh đã hòa vào đất mẹ, viết nên những trang sử hào hùng trên quê hương Tuyên Lâm.

Chiến tranh đã lùi xa, núi rừng hôm nay xanh trở lại, đường sá rộng mở, cuộc sống ngày càng đổi mới. Nhưng từ Lèn Hà đến Ka Tang, mỗi vách đá, mỗi cung đường vẫn lưu giữ ký ức thiêng liêng về một thời “hoa lửa” khốc liệt.

Di tích lịch sử Trận địa pháo Bắc Ka Tang.

Những chứng tích lịch sử ấy không chỉ nhắc nhớ về mất mát, hy sinh, mà còn khẳng định sức mạnh của lòng yêu nước, của ý chí độc lập tự do. Từ Lèn Hà đến Ka Tang, những chiến công và sự hy sinh thầm lặng của các anh hùng liệt sỹ và quân, dân Tuyên Lâm đã hòa cùng khí thế cả nước, góp phần làm nên ngày toàn thắng 30/4/1975 – mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Ngày nay, Di tích lịch sử Quốc gia Hang Lèn Hà, Di tích lịch sử đặc biệt cầu Ka Tang và di tích lịch sử Trận địa pháo Bắc Ka Tang đã trở thành những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, hun đúc lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Tuấn Anh